لیزر موهای زائد: راهنمای کامل قبل و بعد از لیزر و زمان مناسب انجام آن
نویسنده: دکتر محمد اسدیان،۲۰ سال تجربه در حوزه پوست، مو و زیبایی
لیزر موهای زائد چگونه کار می‌کند؟
لیزر موهای زائد بر پایه‌ی اصلی به نام فوتوترمولیز انتخابی کار می‌کند (Anderson و Parrish، ۱۹۸۳). نور لیزر با طول موج مشخص به پوست می‌تابد. رنگدانه‌ی تیره‌ی مو (ملانین) این نور را جذب می‌کند و به گرما تبدیل می‌شود. این گرما به فولیکول (ریشه‌ی مو) آسیب می‌زند و توانایی آن در تولید مو کم می‌شود.
چون هدف نور، رنگدانه است، هرچه مو تیره‌تر و پوست روشن‌تر باشد، نتیجه بهتر است. در موی سفید، خاکستری و بسیار روشن، رنگدانه‌ی کافی وجود ندارد و لیزر اثر چندانی ندارد. برای این موها الکترولیز انتخاب مناسب‌تری است.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای لیزر عبارت «کاهش دائمی مو» را به کار می‌برد، نه «حذف دائمی». یعنی بعد از دوره‌ی درمان، تعداد موها به‌طور قابل‌توجه و پایدار کم می‌شود، اما لزوماً صددرصد نمی‌شود.
انواع لیزر موهای زائد
۱. دایود (۸۰۰ تا ۸۱۰ نانومتر): رایج‌ترین نوع در کلینیک‌ها. برای بیشتر پوست‌های روشن تا متوسط و موهای تیره مناسب است و سرعت و راحتی خوبی دارد.
۲. الکساندرایت (۷۵۵ نانومتر): جذب بالایی در ملانین دارد و برای پوست‌های روشن و موهای نازک‌تر نتیجه‌ی خوبی می‌دهد. برای پوست‌های تیره‌تر ریسک بیشتری دارد.
۳. ان‌دی‌یگ (۱۰۶۴ نانومتر): نفوذ عمیق‌تر و جذب کمتر توسط ملانین پوست، بنابراین برای پوست‌های تیره‌تر ایمن‌تر است. در موهای ظریف ممکن است اثر کمتری داشته باشد.
۴. نور IPL: لیزر واقعی نیست و از طیف وسیعی از نور استفاده می‌کند. در برخی موارد مفید است، اما دقت و قدرت لیزرهای اختصاصی را ندارد.
انتخاب دستگاه به رنگ پوست، رنگ و ضخامت مو و ناحیه‌ی درمان بستگی دارد. نام دستگاه مهم است، اما تنظیم صحیح انرژی و تجربه‌ی اپراتور اهمیت بیشتری دارد.
لیزر برای چه کسانی مناسب است؟
- افرادی که موهای تیره و ضخیم یا متوسط دارند
- پوست روشن تا گندمی (و با دستگاه مناسب، پوست تیره‌تر)
- نواحی وسیع مثل پا، دست، ران، پشت و شکم
- موی زائد صورت، زیر بغل و ناحیه‌ی بیکینی
- افرادی که به‌دنبال کاهش موی فرورفته و جوش‌های ناشی از اصلاح هستند
کی لیزر انجام ندهیم؟
در این موارد باید لیزر را به تعویق انداخت یا با نظر پزشک انجام داد:
- پوست برنزه یا آفتاب‌سوخته: خطر سوختگی و لک
- بارداری: شواهد ایمنی کافی وجود ندارد و معمولاً توصیه نمی‌شود
- عفونت یا زخم فعال در ناحیه، یا تبخال فعال (برای لب بالا قبل از درمان باید پیشگیری شود)
- مصرف داروهای حساس‌کننده به نور مثل برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای خاص؛ داروهایتان را حتماً به پزشک بگویید
- مصرف ایزوترتینوئین: زمان مناسب شروع لیزر را از پزشک بپرسید
- ویتیلیگو یا بیماری پوستی فعال در ناحیه
- تمایل به کلوئید (جای زخم برجسته)
- خال مشکوک: ناحیه‌ی خال با پوشاندن محافظت می‌شود و خال‌های مشکوک قبلاً باید ارزیابی شوند
- موی سفید، خاکستری یا بسیار روشن: لیزر بی‌اثر یا کم‌اثر است
بهترین زمان برای شروع لیزر
چون پرهیز از آفتاب و برنزه‌نشدن پوست اهمیت زیادی دارد، پاییز و زمستان معمولاً زمان مناسب‌تری برای شروع دوره‌ی لیزر هستند. البته اگر ضدآفتاب و پوشش مناسب رعایت شود، در فصل‌های دیگر هم می‌توان شروع کرد.
چند نکته‌ی دیگر درباره‌ی زمان‌بندی:
- دوره‌ی قاعدگی مانع لیزر نیست، اما در برخی خانم‌ها حساسیت درد در روزهای قبل و حین قاعدگی بیشتر است
- اگر مسافرت آفتابی یا استخر و ساحل در پیش دارید، لیزر را حداقل ۲ تا ۴ هفته قبل یا بعد از آن انجام دهید
- دوره‌ی لیزر را بدون وقفه‌ی طولانی ادامه دهید تا نتیجه کامل شود
آمادگی قبل از جلسه
- از ۴ تا ۶ هفته قبل موها را نکنید و واکس نزنید و از موبر استفاده نکنید، چون لیزر به ریشه‌ی مو نیاز دارد. فقط اصلاح با تیغ مجاز است
- ۱ روز قبل از جلسه، ناحیه را اصلاح کنید تا مو کوتاه و تمیز باشد
- از آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن حداقل ۲ تا ۴ هفته قبل پرهیز کنید
- چند روز قبل از لایه‌بردارها و کرم‌های حاوی رتینول یا اسیدها روی ناحیه استفاده نکنید
- روز جلسه، پوست تمیز، بدون کرم، دئودورانت و آرایش باشد
- هرگونه دارو، بیماری و سابقه‌ی تبخال را به پزشک اطلاع دهید
- برای اولین جلسه، تست آزمایشی روی ناحیه‌ی کوچک می‌تواند مفید باشد
مراحل جلسه‌ی لیزر
۱. مشاوره و معاینه: نوع پوست، رنگ و ضخامت مو، ناحیه‌ی درمان و سابقه‌ی پزشکی بررسی می‌شود.
۲. محافظت: عینک مخصوص برای بیمار و اپراتور استفاده می‌شود و پوست پاک و خشک است.
۳. تنظیم دستگاه: انرژی، طول پالس و سیستم خنک‌کننده بر اساس مو و پوست تنظیم می‌شود.
۴. لیزر: با حرکت دستگاه روی ناحیه، پالس‌های نور تابیده می‌شود. حس معمول، شبیه کشیده‌شدن کش لاستیکی و گرمای لحظه‌ای است.
۵. خنک‌سازی و مراقبت: پوست آرام و محافظت می‌شود و دستورالعمل بعد از جلسه توضیح داده می‌شود.
مدت جلسه به وسعت ناحیه بستگی دارد: از چند دقیقه (لب بالا) تا حدود یک ساعت (پا یا پشت).
مراقبت بعد از لیزر
- قرمزی و ورم خفیف دور فولیکول‌ها در ساعات اول طبیعی است و معمولاً در یک تا دو روز برطرف می‌شود
- می‌توانید از کمپرس سرد یا ژل آرام‌بخش مناسب استفاده کنید
- حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت از سونا، استخر، آب بسیار داغ، ورزش سنگین و مالش پوست پرهیز کنید
- ضدآفتاب با SPF بالا را هر روز و در ناحیه‌های در معرض آفتاب استفاده کنید، و تا چند هفته از آفتاب مستقیم دوری کنید
- موهایی که ۱ تا ۳ هفته بعد می‌ریزند (به‌صورت «ریزش موهای سوخته») طبیعی است و نشانه‌ی اثر لیزر است. آن‌ها را نکنید و می‌توانید با شست‌وشوی ملایم بردارید
- نکندن و واکس‌نزدن تا پایان دوره الزامی است؛ در فاصله‌ی جلسات فقط اصلاح با تیغ
- اگر تاول، سوختگی یا درد شدید ایجاد شد، به پزشک مراجعه کنید
چند جلسه لازم است؟
هر مو چرخه‌ی رشد دارد: رشد (آناژن)، انتقالی (کاتاژن) و استراحت (تلوژن). لیزر بیشترین اثر را روی فولیکول در مرحله‌ی رشد دارد. چون در هر جلسه فقط بخشی از موها در این مرحله‌اند، یک جلسه کافی نیست.
به‌طور معمول:
- ۶ تا ۸ جلسه یا بیشتر برای دیدن کاهش قابل‌توجه موها
- فاصله‌ی جلسات حدود ۴ تا ۶ هفته برای صورت و ۶ تا ۸ هفته برای بدن (به دلیل تفاوت چرخه‌ی رشد)
- بعد از دوره‌ی اصلی، در بعضی افراد جلسات یادآور سالانه لازم می‌شود
میزان کاهش موها بین افراد متفاوت است و به رنگ مو، ضخامت، ناحیه، دستگاه و وضعیت هورمونی بستگی دارد (Haedersdal و Wulf، ۲۰۰۶؛ Ibrahimi و همکاران، ۲۰۱۱). حذف صددرصد را نباید انتظار داشت.
عوارض احتمالی
شایع و موقت:
- قرمزی، ورم خفیف و حس گرما یا سوزش
- خشکی و حساسیت پوست
کم‌شایع:
- تغییر رنگ پوست: تیره‌شدن یا روشن‌شدن موقت (در پوست‌های برنزه یا تیره بیشتر)
- تاول و سوختگی در صورت تنظیم نادرست دستگاه یا پوست برنزه
نادر ولی مهم:
- رشد پارادوکسیکال مو: ضخیم‌شدن یا رشد موهای ریز در ناحیه‌ی درمان، بیشتر در پوست‌های تیره‌تر و در نواحی صورت و گردن (Willey و همکاران، ۲۰۰۷)
- جای زخم
- عفونت
بیشتر عوارض جدی با تنظیم صحیح انرژی، انتخاب دستگاه مناسب پوست و پرهیز از آفتاب قابل پیشگیری هستند.
لیزر یا الکترولیز؟
لیزر برای موهای تیره و نواحی وسیع سریع‌تر و مناسب‌تر است. الکترولیز برای موهای سفید، خاکستری و روشن و نواحی کوچک و دقیق کاربرد دارد. بسیاری از افراد در یک برنامه از هر دو استفاده می‌کنند: لیزر برای بخش اصلی و الکترولیز برای موهای باقی‌مانده. برای اطلاعات بیشتر مقاله‌ی «الکترولیز موهای زائد» را بخوانید.
موی زائد و مشکلات هورمونی
اگر موهای ضخیم و تیره در صورت، سینه یا شکم دارید و همراه آن بی‌نظمی قاعدگی، جوش‌های مقاوم یا ریزش موی سر دیده می‌شود، ممکن است علت هورمونی (مثل سندرم تخمدان پلی‌کیستیک) وجود داشته باشد. در این موارد لیزر به‌تنهایی کافی نیست و بررسی و درمان علت زمینه‌ای نتیجه را ماندگارتر می‌کند. در این شرایط ممکن است جلسات بیشتر یا یادآور لازم شود (Martin و همکاران، ۲۰۱۸).
سؤالات متداول
آیا لیزر دائمی است؟
لیزر باعث «کاهش دائمی مو» می‌شود، یعنی تعداد موها به‌طور پایدار کم می‌شود، اما همه‌ی موها لزوماً برای همیشه از بین نمی‌روند. در بعضی افراد جلسات یادآور لازم است.
آیا لیزر دردناک است؟
درد معمولاً قابل تحمل است و شبیه کشیده‌شدن کش است. بسته به ناحیه (لب بالا و بیکینی حساس‌ترند) و دستگاه، درد متفاوت است. دستگاه‌های دارای سیستم خنک‌کننده درد را کمتر می‌کنند.
آیا لیزر روی موی سفید جواب می‌دهد؟
خیر. لیزر برای موهای سفید، خاکستری و بسیار روشن اثر ندارد و برای آن‌ها الکترولیز پیشنهاد می‌شود.
آیا لیزر بعد از واکس جواب می‌دهد؟
واکس و کندن مو، ریشه را از فولیکول خارج می‌کند و لیزر باید مو را در پوست ببیند، پس چند هفته قبل از لیزر نباید واکس کرد.
آیا در تابستان می‌توان لیزر کرد؟
بله، ولی با رعایت دقیق ضدآفتاب و پرهیز از آفتاب‌سوختگی. بسیاری ترجیح می‌دهند در پاییز و زمستان شروع کنند.
آیا لیزر باعث سرطان می‌شود؟
شواهد معتبری که نشان دهد لیزر موهای زائد باعث سرطان پوست شود وجود ندارد. لیزر از اشعه‌ی یونیزان استفاده نمی‌کند. با این حال، خال‌های مشکوک باید قبل از درمان بررسی شوند.
آیا لیزر بعد از بارداری و شیردهی اشکالی دارد؟
بعد از پایان شیردهی معمولاً مشکلی نیست. هورمون‌ها در این دوران تغییر می‌کنند و ممکن است موها دوباره رشد کنند.
آیا مردان هم می‌توانند لیزر کنند؟
بله. در آقایان معمولاً برای پشت، شانه، گردن و خط ریش استفاده می‌شود.
چرا بعد از چند جلسه هنوز مو دارم؟
ممکن است موها در مرحله‌ی رشد نبوده‌اند، تنظیم دستگاه مناسب نبوده، علت هورمونی وجود داشته یا موها سفید یا روشن باشند. بررسی پزشک کمک‌کننده است.
چگونه مرکز و دستگاه مناسب را انتخاب کنیم؟
- پزشک یا اپراتور آموزش‌دیده و دارای مجوز لیزر را انجام دهد
- قبل از شروع، معاینه‌ی پوست و مو انجام شود و نوع پوست مشخص گردد
- دستگاه متناسب با رنگ پوست شما انتخاب شود
- تست آزمایشی در صورت نیاز انجام شود
- توضیح صادقانه درباره‌ی تعداد جلسات و احتمال نیاز به یادآور داده شود
- از مراکزی که نتیجه‌ی ۱۰۰٪ و «بدون درد» را تضمین می‌کنند دوری کنید
- از عینک محافظ و رعایت بهداشت اطمینان یابید
تجربه ما در کلینیک دیورا
در کنار سال‌ها کار روی موهای زائد، چند نکته‌ی کاربردی را از مراجعان یاد گرفته‌ایم:
- بیشتر مراجعان پرهیز از واکس و کندن مو را در فاصله‌ی جلسات رعایت نمی‌کنند. همین یک مورد می‌تواند نتیجه را چند جلسه عقب بیندازد.
- انتخاب دستگاه و انرژی مناسب رنگ پوست از مهم‌ترین عوامل ایمنی است. گاهی کاهش انرژی در جلسه‌ی اول و افزایش تدریجی، بهتر از شروع تهاجمی است.
- مراجعانی که موی ریز و کم‌رنگ دارند، یا بعد از چند جلسه موهای باقی‌مانده سفید یا روشن می‌شود، معمولاً از ترکیب لیزر و الکترولیز نتیجه‌ی رضایت‌بخش‌تری می‌گیرند.
- در خانم‌هایی که علائم هورمونی دارند، ارزیابی علت ریزش و پرمویی در کنار لیزر، ماندگاری نتیجه را بیشتر می‌کند.
- رعایت ضدآفتاب در تمام مدت دوره، عوارض پیگمانتاسیون را به‌طور قابل‌توجهی کم می‌کند.
- توضیح روشن درباره‌ی مدت دوره و کاهش (نه حذف کامل) مو در جلسه‌ی اول، انتظارات را واقعی می‌کند.
برای مشاوره و رزرو نوبت با کلینیک دیورا تماس بگیرد.۳۲۹۰۷۶۶۱-۰۲۵
